შიდა ქართლსა და კახეთში სამი ახალი აგრომეტეოროლოგიური სადგური დამონტაჟდა - კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ჭალაში, ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბრეთსა და გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ მუკუზანში. ახალი სადგურების დამატებით, აგრომეტეოროლოგიური მონიტორინგის ქსელი ქვეყნის მასშტაბით 53 სადგურს გააერთიანებს.სადგურები თანამედროვე ტექნოლოგიების, მათ შორის, 3D პრინტერით დამზადებული კომპონენტების გამოყენებით არის აწყობილი.„ეს საპილოტე ეტაპია და ჩვენი მიზანია, სამომავლოდ აგრომეტეოროლოგიური სადგურების ქსელი კიდევ უფრო გაფართოვდეს და მეტი ტერიტორია მოიცვას. ფერმერისთვის ადგილობრივი ამინდისა და კლიმატური ინფორმაციის ხელმისაწვდომობა მნიშვნელოვანია, რათა მან სასოფლო-სამეურნეო სამუშაოები დროულად და სწორად დაგეგმოს, რესურსები ეფექტიანად გამოიყენოს და არასაჭირო დანახარჯები შეამციროს“, - აღნიშნა სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის მეხილეობის კვლევის სამსახურის უფროსმა ზვიად ბობოქაშვილმა.სამუშაოები პროექტის „მრავალმხრივი საფრთხეების ადრეული გაფრთხილების სისტემის გაფართოება და კლიმატთან დაკავშირებული ინფორმაციის გამოყენება საქართველოში“ ფარგლებში მიმდინარეობს, რომელსაც კლიმატის მწვანე ფონდის (GCF) მხარდაჭერით გაეროს განვითარების პროგრამა (UNDP) და სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი ერთობლივად ახორციელებენ.სადგურების მონტაჟში ქართველ სპეციალისტებთან ერთად მონაწილეობდნენ სეულის ეროვნული უნივერსიტეტის ექსპერტები ჯუნგსონ პარკი და კიმ გუჰნა.პროექტის ფარგლებში ფერმერებთან შეხვედრები და საველე ტრენინგებიც გაიმართა. მონაწილეებმა მიიღეს ინფორმაცია აგრომეტეოროლოგიური მონაცემების გამოყენებისა და მათი გათვალისწინებით სასოფლო-სამეურნეო სამუშაოების დაგეგმვის შესახებ.აგრომეტეოროლოგიური სადგურებიდან მიღებული მონაცემები ვაზის, ატმის, ვაშლის, ხორბლისა და სიმინდის კულტურებში მავნებლებისა და დაავადებების რისკების შესაფასებლად გამოიყენება.აგრომეტეოროლოგიური სადგურების ქსელის გაფართოება ახალი კლიმატგონივრული ციფრული პლატფორმის - GECSA-ს ფარგლებში ხორციელდება.

საბჭოთა ეპოქაში ქართული ჩაი ინდუსტრიული გიგანტი იყო, 67 000 ჰექტარზე გადაჭიმული პლანტაციებითა და ასეულ ათასობით ტონა მზა პროდუქციით. იმპერიის დაშლასთან ერთად, ქართულმა ჩაიმ გარანტირებული ბაზრები, ინფრასტრუქტურა და რესურსები ერთ ღამეში დაკარგა. 90-იანი წლების კრიზისმა და სამოქალაქო ომმა სექტორი სრულ განადგურებამდე მიიყვანა: საწარმოები ჯართად ჩაბარდა, ხოლო 60 000 ჰექტარზე მეტი პლანტაცია უბრალოდ გაქრა.დღეს, პოსტსაბჭოთა ნანგრევებიდან 30 წლის შემდეგ, ქართული ჩაის ინდუსტრია ფუნდამენტური არჩევანის წინაშე დგას. რა გზას ირჩევს დარგი, მასობრივ წარმოებას თუ ექსკლუზიურ, პრემიუმ ხარისხს? რა უშლის ხელს ადგილობრივ ბაზარზე ქართული პროდუქტის დამკვიდრებას და სად გადის ზღვარი პლანტაციის რეაბილიტაციასა და რეალურ გაყიდვებს შორის?საქართველოს ჩაის მწარმოებელთა ასოციაციის პრეზიდენტი, თენგიზ სვანიძე, ქართული ჩაის განვითარების ეტაპებს, არსებულ ეკონომიკურ გამოწვევებსა და სექტორის სამომავლო პერსპექტივას აფასებს. როგორ განვითარდა ქართული ჩაის სექტორი პოსტსაბჭოთა კრიზისიდან დღემდე და რა იყო მთავარი გარდატეხის წერტილი დარგის აღორძინებაში? საბჭოთა სისტემის დაშლის შემდეგ დარგს ძალიან გაუჭირდა. ბაზრების დაკარგვამ პროდუქციის რეალიზაციის შეფერხება გამოიწვია. შესაბამისად, გადამუშავება შეჩერდა, რამაც ფოთლის კრეფის შეჩერება და პლანტაციების გაველურება განაპირობა. დაიწყო ჯაჭვური რეაქცია, რასაც მოჰყვა 90-იანი წლების სამოქალაქო ომი. გაჩერებული საწარმოები დაიშალა და მოწყობილობები ჯართად ჩაბარდა. 1995 წლიდან 2000 წლის დასაწყისამდე უმძიმესი პერიოდი იყო, დარგი მხოლოდ ნადგურდებოდა. პირველი სტიმული 2001 წელს გაჩნდა, როცა სახელმწიფომ 3 მილიონი ლარის სუბსიდია გამოყო. ეს იყო ზღვაში წვეთი, საიდანაც დარგს ნახევარიც არ მოხმარებია, თუმცა დაფიქსირდა სახელმწიფოს მხრიდან ყურადღება. გარდატეხის მთავარი წერტილი კი ასოციაციისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ერთობლივი მუშაობით შექმნილი პლანტაციების რეაბილიტაციის სახელმწიფო პროგრამა გახდა. პრაქტიკაში წამოჭრილი დაბრკოლებების შესაბამისად, მთავრობის დადგენილება რამდენჯერმე შეიცვალა, დაიხვეწა და შედეგად 1 300 ჰექტრამდე ჩაის პლანტაცია აღდგა. ამან ნაწილობრივ აღმოფხვრა ნედლეულის დეფიციტი. თუ საბჭოთა პერიოდში 67 000 ჰექტარი ჩაის პლანტაცია გვქონდა, 2000-2010 წლებში მხოლოდ 7 000 ჰექტარიღა იყო დარჩენილი, 60 000 ჰექტარი პლანტაცია კი პრაქტიკულად გაქრა. რა არის დღეს დარგის უმთავრესი პრობლემა: მუშახელის დეფიციტი, ტექნოლოგიური ჩამორჩენა თუ ნედლეულის ხარისხი? დღეს სამივე კომპონენტი პრობლემურია, თუმცა ფუნდამენტურად შეიცვალა მთავარი, კერძოდ ჩაის გადამუშავებისადმი მიდგომა. საბჭოთა ბაზარი, სადაც უხარისხო პროდუქცია საღდებოდა, მოკვდა. საწყობისთვის არავინ მუშაობს, ამიტომ ყველა მიხვდა, რომ უხარისხო ჩაის გამოშვებას აზრი არ აქვს. დღეს საქართველოში მხოლოდ ხარისხიანი ჩაი იწარმოება. თავის მხრივ, ხარისხიან პროდუქტს სჭირდება კვალიფიციური თანამშრომლები, ტექნოლოგიები, აგრონომები და თიტესტერები. სწორედ ამ კვალიფიციური ხალხის დეფიციტია დღეს მთავარი გამოწვევა. ძველი თაობა მიდის, სასწავლო ინსტიტუტები აღარ არსებობს და ცოდნის გადაცემის ჯაჭვი წყდება. ახლა დონორებისა და სახელმწიფოს მხარდაჭერით ვცდილობთ სასწავლო პროგრამების შექმნას. ამას ემატება შიდა გაყიდვების, რეკლამისა და პიარის ნაკლებობაც. სამწუხაროდ, ამ გამოწვევებს ემატება ისიც, რომ დღეს ქვეყანაში ჩაის ბაზრის ზუსტი ანალიზი არ არსებობს. სახელმწიფო სტრუქტურებს არ აქვთ სრული მონაცემები, თუ ზუსტად რამდენი იწარმოება ან იყიდება ქვეყანაში. ადგილობრივ ბაზარზე იაფფასიანი იმპორტირებული ჩაის სიმრავლის ფონზე, რამდენად კონკურენტუნარიანია ქართული ჩაი? ხომ არ აფრთხობს მომხმარებელს ადგილობრივი პროდუქციის შედარებით მაღალი ფასი? ხარისხიანი ჩაის წარმოებას შესაბამისი ღირებულება აქვს. ჩვენი პროდუქციის თვითღირებულება მაღალია, რადგან რეგიონის სხვა ქვეყნებთან შედარებით მუშახელიც ძვირია და ენერგორესურსებიც. ამას ემატება ისიც, რომ 1 კილოგრამი მზა პროდუქციის მისაღებად 4 კილოგრამი ჩაის ფოთოლია საჭირო. შესაბამისად, თუ მკრეფავს 1 კილოგრამ ფოთოლში 5 ლარს გადავუხდით, ეს თვითღირებულებაში პირდაპირ 20 ლარად აისახება. ამას ემატება გადამუშავების, შეფუთვისა და ენერგომატარებლების ხარჯი. პარალელურად, შიდა ბაზარზე აქტიურად შემოდის იმპორტირებული, ხშირად დაბალი ხარისხის ან მინარევებიანი ჩაი, თანაც დემპინგური ფასით. ისეთი ქვეყნები, როგორებიცაა თურქეთი თუ აზერბაიჯანი, ადგილობრივი წარმოების სუბსიდირებასა და ექსპორტის წახალისებას ახდენენ, რაც მათ საშუალებას აძლევს, პროდუქცია ჩვენს ბაზარზე გაცილებით იაფად შემოიტანონ. ასეთ პირობებში ქართულ ჩაის საფასო კონკურენციის გაწევა უჭირს. სწორედ ამით არის გამოწვეული, რომ ადგილობრივ ბაზარზე ქართული ჩაის ხვედრითი წილი დღეს 20-25 პროცენტს შეადგენს. თუმცა, ესეც წინ გადადგმული ნაბიჯია, რადგან 10 წლის წინ ეს მაჩვენებელი 8 პროცენტს არ აღემატებოდა. სად ხედავთ ქართული ჩაის მთავარ სტრატეგიულ ნიშას, უნდა ავიღოთ ორიენტაცია მასობრივ წარმოებაზე, თუ ერთადერთი გზა პრემიუმ და ორგანული სეგმენტია? იქიდან გამომდინარე, რომ დღეს იმ რაოდენობის პლანტაციები აღარ გვაქვს, რაც მასობრივი ჩაის წარმოებაზე გადასვლის საშუალებას მოგვცემდა, ამ ეტაპზე აუცილებლად მაღალხარისხიანი პროდუქციის წარმოებაზე უნდა ავიღოთ ორიენტაცია. ეს გულისხმობს მცირე მოცულობის, თუმცა პრემიუმ ხარისხის ჩაის გამოშვებას. ამასთანავე, რადგან ქართულ პლანტაციებში სასუქები და ქიმიკატები დიდი ხანია არ შეგვიტანია, რეალური პოტენციალი არსებობს ბიოჩაის წარმოების კუთხითაც. რა თქმა უნდა, მოთხოვნის შემთხვევაში, შესაძლებელია შედარებით მასობრივი ჩაის წარმოებაც, რომელსაც რეალიზაციის პერსპექტივა ექნება პოსტსაბჭოთა ქვეყნებსა თუ შუა აზიაში, სადაც ქართული ჩაის მიმართ ნოსტალგია ჯერ კიდევ არსებობს. თუმცა, მთავარი სტრატეგიული ვექტორი მაინც მაღალფასიანი და მაღალხარისხიანი ჩაის წარმოებაზე უნდა გადიოდეს. რეგიონებში ჩაი სხვა აგრარულმა კულტურებმა ჩაანაცვლა. მაგალითად, სამეგრელოსა თუ გურიაში დღეს მოცვის კულტურაა პოპულარული. ფერმერისთვის მოცვის გაშენება უფრო იაფი და ხელსაყრელია, ვიდრე ჩაის პლანტაციის მოვლა? არავითარ შემთხვევაში. ჩაი, სხვა კულტურებთან შედარებით, გაცილებით მდგრადი და მოსავლელად მარტივი მცენარეა. აქ მთავარი პრობლემა დროებითი აგრარული ეიფორიაა.თავდაპირველად ასეთი ეიფორია თხილზე იყო. ფერმერებს ეგონათ, რომ თხილის დარგვის შემდეგ პროდუქციას მინიმალური დანახარჯებით მოკრეფდნენ და 8 ლარად გაყიდდნენ. რეალურად კი თხილს სერიოზული აგროტექნიკური მოვლა, შეწამვლა და სასუქები სჭირდება. უცოდინრობისა და მოუვლელობის გამო, ბევრმა ფერმერმა პლანტაციები საერთოდ დაკარგა. გარდა ამისა, თხილის ფასს თურქული ბაზრის მოსავლიანობა არეგულირებს. სრულიად ანალოგიური ვითარება შეიქმნა მოცვთან დაკავშირებითაც. მოცვის ფასი პირდაპირ არის დამოკიდებული ამინდსა და საადრეო კალენდარზე: თუ მოსავალი ევროპულ პროდუქციამდე შემოვიდა, პირველ კვირას ფასი შეიძლება 25 ლარს აღწევდეს. თუმცა, როგორც კი ევროპული ბაზარი იხსნება, ფასი მკვეთრად ვარდება 3 ლარამდე, რაც თვითღირებულებასაც ვერ ფარავს. ამ ფონზე, ჩაი გამოირჩევა სტაბილურობით. იგი არ წარმოადგენს მალფუჭებად პროდუქტს, სწორი შენახვის პირობებში მისი რეალიზაცია ნებისმიერ დროს არის შესაძლებელი. რამდენი წელია საჭირო ჩაის პლანტაციის გაშენებისთვის და არის თუ არა ქვეყანაში სარეაბილიტაციო რესურსი დარჩენილი? ახალი ჩაის პლანტაციის გაშენებასა და სრულ მსხმოიარობაში შესვლას მინიმუმ 6-7 წელი სჭირდება, ხოლო არსებული, გაველურებული პლანტაციების რეაბილიტაციას 3-დან 5 წლამდე. დღეს ქვეყანაში დაახლოებით 5 000 ჰექტარამდე სარეაბილიტაციო პოტენციალი მაინც არსებობს. თუმცა, აქ მნიშვნელოვანია ერთი გარემოება: სახელმწიფო რეაბილიტაციის პროგრამა დიდი მასშტაბით დროებით უნდა შეჩერდეს. გამოცდილებამ აჩვენა, რომ კერძო მფლობელებმა პლანტაციების რეაბილიტაცია კი განახორციელეს, თუმცა მოკრეფილი ნედლეულიდან მიღებული მზა პროდუქცია ბაზარზე ვერ გაყიდეს. როდესაც სრული ღირებულების ჯაჭვი შეკრული არ არის და რეალიზაციის არხები არ არსებობს, მწარმოებელი უარს ამბობს ფოთლის მოკრეფასა და დამატებითი ხარჯის გაღებაზე, რათა პროდუქცია საწყობში არ გაუფუჭდეს. შედეგად, რეაბილიტირებული პლანტაციები კვლავ გაველურებისკენ მიდის. ოპტიმალურ პირობებში, რა ვადით არის შესაძლებელი დაკრეფილი და გადამუშავებული ჩაის საწყობში შენახვა? შესაბამისი პირობების დაცვის შემთხვევაშიც კი, პროდუქციის საწყობში გაჩერება 1 წელზე მეტი ხნით რეკომენდებული არ არის. ჩაი ხასიათდება მაღალი ორგანოლეპტიკური მგრძნობელობით. ხანგრძლივი ან არასწორი შენახვისას იგი ადვილად იწოვს უცხო სუნსა და ტენს, რაც პროდუქტის ხარისხს ფუნდამენტურად აუარესებს. ქართული ჩაის ისტორია საბჭოთა რაოდენობრივი გიგანტომანიიდან თანამედროვე, ხარისხზე ორიენტირებულ ბაზრამდე ტრანსფორმაციის რთული გზაა. დღეს სექტორის წინაშე არსებული გამოწვევები, მათ შორის დემპინგური იმპორტი, პროფესიონალი კადრების დეფიციტი და გაუაზრებელი აგრარული ეიფორია, ნათლად აჩვენებს, რომ მხოლოდ პლანტაციების აღდგენა საკმარისი არ არის.ქართული ჩაის ისტორია საბჭოთა რაოდენობრივი გიგანტომანიიდან თანამედროვე, ხარისხზე ორიენტირებულ ბაზრამდე ტრანსფორმაციის რთული გზაა. დღეს სექტორის წინაშე არსებული გამოწვევები დემპინგური იმპორტი, პროფესიონალი კადრების დეფიციტი თუ გაუაზრებელი აგრარული ეიფორია  ნათლად აჩვენებს, რომ მხოლოდ პლანტაციების მექანიკური აღდგენა საკმარისი არ არის. თენგიზ სვანიძის სიღრმისეული ანალიზიდან აშკარად იკვეთება, რომ ქართული ჩაის მომავალი არა მასობრივ რაოდენობაში, არამედ სრულყოფილ ღირებულების ჯაჭვში, პრემიუმ სეგმენტსა და ორგანულ წარმოებაშია. თუ სახელმწიფო და კერძო სექტორი შეძლებენ პროფესიული ცოდნის აღდგენასა და რეალიზაციის არხების გამართვას, ქართულ ჩაის აქვს ყველა წინაპირობა, რომ რეგიონულ ბაზარზე საკუთარი, ექსკლუზიური ადგილი ხელახლა დაიმკვიდროს.პროექტი ხორციელდება HELVETAS Swiss Intercooperation-ის და WINS Global Consult-ის კონსორციუმის მიერ, შვეიცარიის განვითარებისა და თანამშრომლობის სააგენტოს (SDC) ფინანსური მხარდაჭერით.

ეროვნული სატყეო სააგენტოს თანამშრომლებმა, მიმდინარე წლის აგვისტოს თვეში, სამართალდარღვევის 25 ფაქტი გამოავლინეს. მათგან 21 ხე-ტყის უკანონო მოპოვებას, მათ შორის, უკანონო მოპოვებული ხე-ტყის ტრანსპორტირებას უკავშირდება.გამოვლენილი სამართალდარღვევების შედეგად, ჯამში, ამოღებულია სხვადასხვა სახეობის 65 კუბურ მეტრამდე საშეშე და სამასალე მერქანი, რომელიც ეროვნული სატყეო სააგენტოს „საქმიან ეზოებში“ დასაწყობდა.ხე-ტყის უკანონოდ მოპოვების ფაქტებიდან 4 სამრთალდარღვევა გამოვლენილია იმერეთის, 3 - სამცხე-ჯავახეთის, 1 - რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის, 3 - ქვემო ქართლის,  4 -გურიის, 2 - კახეთის,  1 - მცხეთა-მთიანეთის და 3 - შიდა ქართლის რეგიონებში.ამასთან, გამოვლინდა სახელმწიფო ტყის თვითნებურად დაკავების 4 ფაქტი სამცხე-ჯავახეთის და შიდა ქართლის რეგიონებში.მიმდინარე წლის პირველი რვა თვის განმავლობაში, ქვეყნის მასშტაბით, ეროვნული სატყეო სააგენტოს თანამშრომლებმა ხე-ტყის უკანონო მოპოვების 464 ფაქტი გამოავლინეს.

სურსათის ეროვნული სააგენტო აგრძელებს სასოფლო-სამეურნეო კულტურათა მავნებელ-დაავადებებთან ბრძოლას მთელი ქვეყნის მასშტაბით. მოსახლეობისთვის ზარალის მინიმუმამდე შემცირების მიზნით, აღმოსავლეთ საქართველოში საშიში მავნებლის - იტალიური კალიის საწინააღმდეგო ღონისძიებები მიმდინარეობს.ამ ეტაპისთვის დამუშავებულია 27 ათას ჰექტრამდე ფართობი.სპეციალური ტექნიკა, ტერიტორიები სამანქანე დანადგარებით მუშავდება.სურსათის ეროვნული სააგენტოს მცენარეთა დამცველები მავნებლის გავრცელების არეალს მონიტორინგის შედეგების საფუძველზე ადგენენ, რის შემდეგაც იგეგმება წამლობითი ღონისძიებები. 

გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მხარდაჭერითა და სოფლის განვითარების სააგენტოს ორგანიზებით, საქართველო წელს პირველად მონაწილეობს ჩინეთის ქალაქ გუანჯოუში გამართულ საერთაშორისო გამოფენაში SIAL Guangzhou. ამასთან, SIAL-ის ფორმატის საერთაშორისო გამოფენებზე ქართული აგროსასურსათო პროდუქცია ჩინეთში უკვე მესამედ არის წარმოდგენილი.საქართველოს პავილიონში 11 ქართული კომპანიაა წარმოდგენილი. „აჩინებული“, „არტვაინი“, „აქტო’’, „კახური ტრადიციული მეღვინეობა“, „რუისპირი“, „ჩელთი“, „თაკარა ვაინსი“, „ხოდელი მეღვინეობა“, „მუკუზნის ღვინის სარდაფი“, „წყალი მარგებელი“ და „აიდიეს ბორჯომი“ გამოფენაზე ღვინოს, სპირტიან სასმელებს, ნატურალურ წვენებსა და მინერალურ წყალს წარადგენენ.SIAL Guangzhou ქართული კომპანიებისთვის მნიშვნელოვანი ბიზნესპლატფორმაა, რომელიც პოტენციურ პარტნიორებთან შეხვედრის, ახალი ბიზნესკონტაქტების დამყარებისა და პროდუქციის საერთაშორისო აუდიტორიისთვის წარდგენის შესაძლებლობას ქმნის.ჩინეთში SIAL Guangzhou-ზე საქართველოს პავილიონის პირველად წარდგენა ქართული აგროსასურსათო პროდუქციის ცნობადობის გაზრდასა და ახალი ბაზრების ათვისებას უწყობს ხელს, რაც ქართული პროდუქციის საექსპორტო არეალის გაფართოების შესაძლებლობას იძლევა.SIAL-ის საერთაშორისო გამოფენებში საქართველოს მონაწილეობა ქართული აგროსასურსათო პროდუქციის პოპულარიზაციასა და საერთაშორისო ბაზრებზე მისი პოზიციონირების გაძლიერებას ემსახურება.

აჭარის დეპარტამენტის ინსპექტორებმა სახელმწიფო კონტროლის ფარგლებში ტაილანდური რესტორანი შპს ,,ერდოღან ქალაიჯი“ (მისამართი: ბათუმი, გორგასლის ქუჩა N13) არაგეგმურად შეამოწმეს. ინსპექტირების შედეგად ობიექტზე დაფიქსირდა არაკრიტიკული  და კრიტიკული შეუსაბამობები, მათ შორის ჰიგიენური ნორმების დარღვევა, ინფრასტრუქტურის გაუმართაობა. გარდა ამისა,  დარღვეული იყო მომხმარებლისთვის სურსათის შესახებ ინფორმაციის მიწოდების წესი.გამოვლენილი დარღვევების გამო, ბიზნესოპერატორი დაჯარიმდა და საწარმოო პროცესი შეუჩერდა.სურსათის ეროვნული სააგენტო მოუწოდებს ბიზნესოპერატორებს, დაიცვან სურსათის უვნებლობის კანონმდებლობით განსაზღვრული მოთხოვნები; მომხმარებელმა კი, დარღვევების გამოვლენის შემთხვევაში, მიმართოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ცხელ ხაზს - 15 01.

სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევით ცენტრსა და აზიის მეცნიერებათა აკადემიას შორის სამეცნიერო-ტექნიკური თანამშრომლობის მემორანდუმი გაფორმდა. მემორანდუმს ხელი მოაწერეს სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის დირექტორმა ლევან უჯმაჯურიძემ და აზიის მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტმა ელჩინ ხალილოვმა.მემორანდუმის ხელმოწერისა და სამომავლო თანამშრომლობის საკითხების განხილვის მიზნით, ჯიღაურას ბაზაზე შეხვედრა გაიმართა, რომელსაც გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილე სოლომონ პავლიაშვილი, საქართველოს ეროვნული მეცნიერებათა აკადემიის წარმომადგენლები, სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის დირექტორის მოადგილე ნოდარ ხატიაშვილი და ცენტრის სამეცნიერო ერთეულების ხელმძღვანელები ესწრებოდნენ.მემორანდუმი მიზნად ისახავს მხარეებს შორის ორმხრივად სასარგებლო სამეცნიერო თანამშრომლობის გაღრმავებას, მათ შორის, ერთობლივი სამეცნიერო კვლევების განხორციელებას, მკვლევრებისა და დოქტორანტების გაცვლას, სამეცნიერო ინფორმაციის, პუბლიკაციებისა და მონაცემების გაზიარებას, ასევე ერთობლივი სამეცნიერო ღონისძიებების ორგანიზებას.განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა „ჰიდრო-ბიო-ინტელექტუალური MagVortex ტექნოლოგიის“ საქართველოში ერთობლივ გამოცდასა და კვლევას, რომლის გამოყენებაც სოფლის მეურნეობისა და ეკოლოგიის სფეროებშია გათვალისწინებული.„ვფიქრობ, აღნიშნული ნაბიჯი მნიშვნელოვანია, რადგან იგი მიმართულია ინოვაციების ტრანსფერისა და ახალი ტექნოლოგიების დანერგვისკენ, რომელიც აქტიურად მიმდინარეობს ჩინეთში. საქართველო ერთ-ერთი პირველი ქვეყანა იქნება, სადაც აღნიშნული ინოვაციური პროექტის განხორციელება დაიწყება“, - აღნიშნა აზიის მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტმა და ZEOMAG ლაბორატორიის ხელმძღვანელმა ელჩინ ხალილოვმა.შეხვედრის ფარგლებში, ელჩინ ხალილოვმა MagVortex-ის ტექნოლოგიის შესახებ პრეზენტაცია გამართა, სადაც ტექნოლოგიის გამოყენების შესაძლებლობები, ტექნიკური მახასიათებლები და პოტენციალი წარმოადგინა.მემორანდუმით გათვალისწინებული თანამშრომლობის ფარგლებში სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევით ცენტრს, ერთობლივი კვლევისა და ტესტირების მიზნით, MagVortex-ის მოწყობილობები გადაეცა. მოწყობილობები წყლის სამგანზომილებიან მაგნიტურ ველში დამუშავებისთვის გამოიყენება და აგროტექნიკური სამუშაოების განხორციელებისას მათი გამოყენება ხელს უწყობს მცენარის ზრდა-განვითარებისთვის ხელსაყრელი პირობების შექმნას, მოსავლიანობის ზრდასა და დაავადებების გავრცელების რისკის შემცირებას.„უმნიშვნელოვანესია საერთაშორისო სამეცნიერო თანამშრომლობის გაძლიერება და გამოცდილების გაზიარება. მოხარული ვართ, რომ საქართველოში ახალი, ინოვაციური ტექნოლოგიის კვლევისა და დანერგვის შესაძლებლობა გვეძლევა. აღნიშნული თანამშრომლობა ხელს შეუწყობს თანამედროვე ტექნოლოგიების განვითარებასა და სოფლის მეურნეობის სფეროში მათი გამოყენების შესაძლებლობების შესწავლას“, - აღნიშნა ლევან უჯმაჯურიძემ.

გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილემ ლაშა ავალიანმა ამერიკის საელჩოს და ამერიკული ორგანიზაციის „FHI 360“ წარმომადგენლებთან მიმდინარე პროექტის „მიზნების მიღწევა და ეპიდემიოლოგიური კონტროლის შენარჩუნება“ (EpiC) ფარგლებში დაგეგმილი საქმიანობა განიხილა. პროექტი მიმართულია  მაღალპათოგენური ფრინველის გრიპის ადრეულ გამოვლენასა და კონტროლზე, ვეტერინარული და ლაბორატორიული მიმართულებების განვითარებაზე, ასევე გენომური კვლევებისა და გენეტიკური მიკვლევადობის შესაძლებლობების გაუმჯობესებაზე.„ეს პროექტი მნიშვნელოვანია მეფრინველეობის სექტორის მდგრადობისა და განვითარებისთვის. მის ფარგლებში გაძლიერდება საველე და სახელმწიფო ვეტერინარების შესაძლებლობები მაღალპათოგენური ფრინველის გრიპის ადრეული გამოვლენისა და კონტროლის მიმართულებით. ასევე, გაძლიერდება ლაბორატორიების შესაძლებლობები, მათ შორის გენეტიკური ანალიზისა და გენომური მიკვლევადობის კუთხით. ფრინველის გრიპი ზოონოზური დაავადებაა და შესაძლოა ცხოველიდან ადამიანზე გავრცელდეს. შესაბამისად, პროექტში ჩართული იქნება გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროსა და საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს შესაბამისი უწყებები და ლაბორატორიები, რაც ხელს შეუწყობს დაავადების ადრეულ გამოვლენას, შესწავლასა და გენომის დონეზე მიკვლევადობას”, - განაცხადა გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილე ლაშა ავალიანმა.პროექტის ფარგლებში გათვალისწინებულია ვეტერინარების, ფერმერებისა და სხვა შესაბამისი სპეციალისტების გადამზადება მაღალპათოგენური ფრინველის გრიპის ადრეული გამოვლენისა და მასზე რეაგირების საკითხებზე.ამით ხელი შეეწყობა საქართველოში ზოონოზურ დაავადებებზე რეაგირების სისტემის გაუმჯობესებას, დაავადებების ადრეულ გამოვლენას და ლაბორატორიული შესაძლებლობების გაუმჯობესებას.

ეროვნული სატყეო სააგენტო საჩხერის სატყეო უბანზე ფიჭვის კულტურების სანიტარიული მდგომარეობის გასაუმჯობესებლად სანიტარიულ ჭრებს ახორციელებს. ღონისძიება ითვალისწინებს ზეხმელი და ძლიერ დაზიანებული ხეების ტერიტორიიდან გატანას, რაც მნიშვნელოვანია როგორც ფიჭვის კულტურების სანიტარიული მდგომარეობის გასაუმჯობესებლად, ისე მავნებლების შესაძლო გავრცელებისა და ტყის ხანძრის რისკის შესამცირებლად.„ფიტოსანიტარული მდგომარეობის გაუმჯობესების მიზნით, აღნიშნულ ფართობზე უკვე მიმდინარეობს სანიტარიული ჭრები, რაც ითვალისწინებს ტერიტორიიდან ზეხმელი და ძლიერ დაზიანებული ხეების გატანას. ეს ღონისძიებები მნიშვნელოვანია როგორც ფიჭვის კულტურების სანიტარიული მდგომარეობის გასაუმჯობესებლად, ისე მავნებლების შესაძლო გავრცელებისა და ტყის ხანძრის რისკის შესამცირებლად”, - განაცხადა ეროვნული სატყეო სააგენტოს უფროსმა, ბესიკ ამირანაშვილმა.საჩხერის სატყეო უბანზე ფიჭვის კულტურების მდგომარეობის შესწავლისას, სატყეო ენტომოლოგებმა ფიჭვის ხეების ხმობისა და დაზიანების რამდენიმე ფაქტი გამოავლინეს.კვლევის შედეგად დადგინდა, რომ ფიჭვების დასუსტების ძირითად მიზეზს 2023 წელს ძლიერი სეტყვის შედეგად მიღებული დაზიანებები წარმოადგენს. დაზიანებულმა და დასუსტებულმა ხეებმა შემდგომ წლებში სრულად აღდგენა ვერ შეძლეს.ამ ეტაპზე მასობრივი მავნებელ-დაავადების გავრცელების გამომწვევი ფაქტორი არ გამოვლენილა. თუმცა, დასუსტებულ ხეებზე დაფიქსირდა ფიჭვის დიდი და პატარა მებაღის (Tomicus piniperda, Tomicus minor) სასვლელები.ტერიტორია სპეციალისტების მუდმივი მონიტორინგის ქვეშ რჩება. სანიტარიული ჭრების დასრულების შემდეგ, ეროვნული სატყეო სააგენტო აღნიშნულ ფართობზე ტყის აღდგენის ღონისძიებებს განახორციელებს.

გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტი, სატრანსპორტო სექტორიდან ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურების შემცირების მიზნით, ქვეყნის ოთხ მსხვილ ქალაქში - თბილისში, რუსთავში, ქუთაისსა და ბათუმში, გზებზე მოძრავი სატრანსპორტო საშუალებების გამონაბოლქვის კონტროლს 2023 წლის 4 სექტემბრიდან ახორციელებს.მონიტორინგის დაწყებიდან დღემდე, დეპარტამენტის თანამშრომლების მიერ ავტოსატრანსპორტო საშუალებების გამონაბოლქვის დადგენილ ნორმასთან შეუსაბამობის 20 727 ფაქტი გამოვლინდა.გამოვლენილი სამართალდარღვევებიდან 11 273 თბილისში, 3 627 ბათუმში, 3 366 ქუთაისში, ხოლო 2 461 ქალაქ რუსთავში დაფიქსირდა.სამართალდარღვევების 18 032 შემთხვევა ფიზიკური პირების, ხოლო 2 695 შემთხვევა იურიდიული პირების მიერ იყო ჩადენილი. სატრანსპორტო საშუალებების ტიპების მიხედვით, 12 109 სამართალდარღვევა მსუბუქ ავტომობილებზე, 7 905 - მიკროავტობუსებზე, 694 - სატვირთო ავტომობილებზე, 18 - ავტობუსებზე, ხოლო 1 - ექსკავატორზე მოდის.ავტოსატრანსპორტო საშუალებების გამონაბოლქვის კონტროლის დაწყებიდან რამდენიმე თვეში ჩატარებული ანალიზის საფუძველზე, დეპარტამენტმა კონტროლის შესაძლებლობების გაძლიერება დაიწყო. გაიზარდა ეკიპაჟების რაოდენობა, დეპარტამენტმა შეიძინა ჰიბრიდული ავტომობილები, ხოლო ეკიპაჟები შესაბამისი გამზომი ხელსაწყოებით აღიჭურვა. თანამშრომლების პროფესიული შესაძლებლობების გაძლიერების მიზნით, პერიოდულად ხორციელდება მათი გადამზადებაც.გაძლიერებული შესაძლებლობების შედეგად, დეპარტამენტის თანამშრომლებს მეტი ლოკაციისა და მეტი ავტოსატრანსპორტო საშუალების შემოწმების შესაძლებლობა მიეცათ, რამაც გამოვლენილი სამართალდარღვევების რაოდენობის ზრდა განაპირობა. კერძოდ, 2024 წელს დეპარტამენტმა ავტოსატრანსპორტო საშუალებების გამონაბოლქვის დადგენილ ნორმებთან შეუსაბამობის 5 562 ფაქტი გამოავლინა, 2025 წელს - 6 016, ხოლო 2026 წლის 8 თვის განმავლობაში - 6 105 სამართალდარღვევა. მათგან 743 ფაქტი მხოლოდ აგვისტოში დაფიქსირდა.მონიტორინგის დაწყებიდან სამი წლის თავზე, გამონაბოლქვის კონტროლის მექანიზმების გაუმჯობესებისა და პროცესის ეფექტიანობის გაზრდის მიზნით, დეპარტამენტში გამონაბოლქვის კონტროლის სამსახური ცალკე სტრუქტურულ ერთეულად ჩამოყალიბდა, რაც კონტროლის პროცესის კიდევ უფრო ეფექტიანად და ოპერატიულად განხორციელებას უზრუნველყოფს.